Khám hô hấp là khám những gì? Khi xuất hiện các dấu hiệu như ho dai dẳng, khó thở, thở khò khè hay đau tức ngực, nhiều người băn khoăn không biết quy trình khám sẽ bao gồm những gì. Hiểu rõ khám hô hấp bao gồm những gì không chỉ giúp bạn yên tâm hơn khi đi khám mà còn hỗ trợ phát hiện sớm các bệnh lý hô hấp, từ đó điều trị kịp thời và hiệu quả. Hãy cùng Sức khỏe Plus tìm hiểu sâu hơn trong bài viết này nhé.
1. Khám hô hấp bao gồm những công đoạn nào?
Khám hô hấp là bước kiểm tra quan trọng giúp đánh giá sức khỏe đường thở và phổi, từ đó phát hiện sớm các bệnh hô hấp thường gặp. Vậy khám hô hấp là khám những gì? Không chỉ đơn giản là nghe phổi, khám hô hấp còn kết hợp thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán chính xác tình trạng bệnh.
1.1. Khám lâm sàng trực tiếp với bác sĩ
Trong quá trình khám hô hấp, bác sĩ sẽ tiến hành các bước cơ bản gồm “Nhìn – Sờ – Gõ – Nghe” nhằm đánh giá tổng quan tình trạng hoạt động của phổi và đường hô hấp.
- Nhìn: Bác sĩ quan sát nhịp thở, kiểu thở và sự cân đối của lồng ngực. Một người khỏe mạnh thường có nhịp thở khoảng 16–20 lần/phút. Những biểu hiện như co kéo cơ hô hấp phụ hoặc lồng ngực hình thùng có thể là dấu hiệu của các bệnh lý hô hấp mạn tính như COPD.
- Sờ: Phương pháp này giúp đánh giá độ giãn nở của lồng ngực và rung thanh khi người bệnh nói. Nếu rung thanh tăng có thể liên quan đến viêm phổi hoặc đông đặc phổi; ngược lại, rung thanh giảm thường gặp trong tràn dịch màng phổi.
- Gõ: Bác sĩ gõ lên thành ngực để nhận biết âm thanh phát ra từ bên trong phổi. Âm đục có thể gợi ý tình trạng có dịch hoặc tổn thương đặc trong phổi, trong khi âm vang bất thường có thể liên quan đến khí phế thũng hoặc tràn khí màng phổi.
- Nghe: Sử dụng ống nghe để phát hiện các âm thở bất thường như tiếng rít, ran phổi, tiếng ngáy hoặc tiếng cọ màng phổi, từ đó hỗ trợ chẩn đoán bệnh lý hô hấp.
1.2. Thăm dò chức năng hô hấp
Bên cạnh khám lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định các kỹ thuật thăm dò chức năng hô hấp để đánh giá khả năng hoạt động của phổi một cách chính xác hơn.
- Hô hấp ký (Spirometry): Đây là phương pháp phổ biến giúp đo thể tích và lưu lượng khí khi hít vào và thở ra. Hô hấp ký đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán hen phế quản và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD).
- Dao động xung ký (IOS): Kỹ thuật hiện đại này giúp kiểm tra sức cản đường thở mà người bệnh không cần phải gắng sức quá nhiều, phù hợp với trẻ nhỏ và người cao tuổi.
- Đo nồng độ NO trong khí thở ra (FeNO): Xét nghiệm này hỗ trợ đánh giá tình trạng viêm đường thở do dị ứng, giúp bác sĩ theo dõi và điều trị hen phế quản hiệu quả hơn.
1.3. Chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm chuyên sâu
Khám hô hấp là khám những gì? Ngoài thăm khám lâm sàng, bác sĩ sẽ kết hợp chẩn đoán hình ảnh và các xét nghiệm chuyên sâu nhằm đánh giá toàn diện chức năng và tổn thương của hệ hô hấp:
- X-quang ngực thẳng: Phương pháp cơ bản để phát hiện tổn thương nhu mô phổi, khối u hoặc dịch màng phổi.
- Chụp cắt lớp vi tính (CT Scan) liều thấp: Được sử dụng để tầm soát ung thư phổi sớm hoặc đánh giá chi tiết các tổn thương kẽ phổi.
- Nội soi phế quản: Bác sĩ đưa một ống soi mềm vào đường thở để quan sát trực tiếp, lấy mẫu sinh thiết hoặc hút dịch làm xét nghiệm vi khuẩn.
- Xét nghiệm Multiplex PCR: Kỹ thuật hiện đại giúp xác định đồng thời hàng chục tác nhân gây bệnh (vi khuẩn, virus) chỉ trong một lần thực hiện.
2. Khi nào nên đi khám đường hô hấp?
Việc khám hô hấp đúng thời điểm giúp phát hiện sớm các bệnh lý về phổi và đường thở, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và hạn chế biến chứng nguy hiểm. Bạn nên chủ động đi khám nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:
- Ho kéo dài: Tình trạng ho liên tục trên 3 tuần, đặc biệt khi kèm theo đờm, ho về đêm hoặc ho ra máu.
- Khó thở: Cảm giác hụt hơi, thở nặng nhọc ngay cả khi vận động nhẹ hoặc khi nằm nghỉ.
- Đau tức ngực: Đau tăng khi hít sâu, ho hoặc hắt hơi có thể liên quan đến các bệnh lý hô hấp hoặc màng phổi.
- Thở khò khè: Xuất hiện tiếng rít hoặc tiếng khò khè trong lồng ngực khi thở.
- Khàn tiếng kéo dài: Giọng nói thay đổi trên 2 tuần không cải thiện dù không bị viêm họng thông thường.
- Rối loạn giấc ngủ: Ngủ ngáy lớn, thường xuyên buồn ngủ ban ngày hoặc có dấu hiệu ngưng thở khi ngủ.
Ngoài những người có triệu chứng, một số nhóm đối tượng cũng nên kiểm tra hô hấp định kỳ từ 6–12 tháng/lần để theo dõi sức khỏe phổi:
- Người hút thuốc lá: Bao gồm cả người đang hút thuốc và người đã cai thuốc, đặc biệt ở độ tuổi trên 40.
- Người làm việc trong môi trường ô nhiễm: Thường xuyên tiếp xúc với bụi mịn, hóa chất, khói bụi công nghiệp hoặc môi trường độc hại.
- Người mắc bệnh mạn tính: Bệnh nhân hen phế quản, tim mạch hoặc các bệnh lý cần theo dõi chức năng hô hấp lâu dài.
- Người chuẩn bị phẫu thuật: Kiểm tra hô hấp trước mổ giúp đánh giá khả năng hoạt động của phổi và mức độ đáp ứng với thuốc gây mê.
Đi khám sớm khi bắt đầu có triệu chứng
Tóm lại, việc hiểu rõ khám hô hấp là khám những gì giúp người bệnh chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe đường thở. Khám hô hấp đúng thời điểm không chỉ giúp phát hiện sớm các bệnh lý thường gặp như viêm phế quản, hen suyễn mà còn góp phần chẩn đoán sớm những bệnh nguy hiểm hơn như COPD hay ung thư phổi. Chủ động thăm khám và theo dõi định kỳ chính là cách hiệu quả để bảo vệ sức khỏe hô hấp lâu dài.
Bạn có thể tham khảo thêm các bệnh lý đường hô hấp thường gặp và cách phòng ngừa ngay tại website Sức Khỏe Plus. Nội dung được cập nhật liên tục với nhiều kiến thức hữu ích về phổi, phế quản, hen suyễn và các vấn đề hô hấp khác.
Nguồn tài liệu tham khảo: WHO, Medicine, NCBI